پسر بغراخان هارون ( فاتح نخستين بخارا ) كه از طرف طوغان خان در سمرقند حكومت مىكرده از اطاعت ارسلان خان سرپيچيد و محمود را به يارى طلبيد . محمود با كشتيها از آمودريا عبور كرد ( اين نخستين لشكركشى وى به ماوراء النهر بوده ) ولى بعد عقب نشست . ارسلان خان و قدر خان پيمان صلح و اتحاد ميان خود بستند تا متصرفات محمود را مسخر سازند و در سال 410 هجرى / 20 - 1019 ميلادى متفقا به خراسان حمله كردند ولى در نزديكى بلخ دچار شكست وحشت‌انگيزى شدند . چيزى از اين پيكار نگذشت كه محمود از خوارزمشاه التونتاش تبريك نامه‌اى دريافت داشت . آب رود آمو كلاههاى بسيارى از تركان مقتول را با خود به خوارزم آورده بود و التونتاش بدين‌طريق از پيروزى سلطان خويش خبر يافت . پس از آن ديدار ميان قدر خان و محمود صورت گرفت . به‌رغم اين جزئيات كه نقل شده با اطمينان خاطر مىتوان گفت كه لشكركشى ياد شدهء محمود به ماوراء النهر و پيكار سال 410 هجرى هرگز وقوع نيافته بوده . و الا خاموشى كامل عتبى و گرديزى در اين باره توجيه پذير نمىبوده . گرديزى « 1 » يكى از علل لشكركشى سال 416 هجرى / 1025 ميلادى را همانا تمايل محمود به عبور از آمودريا و مشاهدهء آن ملك مىداند ، و از اينجا مىتوان نتيجه گرفت كه لشكركشى سال 416 هجرى نخستين هجوم محمود به ماوراء النهر بوده . محمود واقعا در مبارزهء قدر خان يوسف عليه ديگر افراد آن دودمان ، متحد وى بوده . ولى فقط اين مبارزه چند سال بعد وقوع يافته بوده و قدر خان نه در سمرقند بلكه در تركستان شرقى حكومت مىكرده .

--> ( 1 ) - « متون » ، ص 14 .